Loài mối

Tìm hiểu về loại mối

– Mối là một loại côn trùng xã hội đa hình thái. Do sự chuyển hóa về chức năng, mối phân hóa thành các dạng khác nhau về hình dạng và cấu tạo cơ thể: mối vua, mối chúa, mối cánh, mối lính, mối thợ trong cùng một đàn. Mối sinh sản là các dạng mối có khả năng sinh sản như mối cánh trưởng thành, mối chúa, mối vua. Mối vô sinh là các dạng không có khả năng sinh sản hoặc cơ quan sinh dục đã bị tiêu giảm như mối lính, mối thợ.

termites

– Là loài côn trùng, bộ Cánh đều (Isoptera), sống ở các vùng nhiệt đới, hàng năm gây thiệt hại rất lớn cho nhiều loại cây trồng và cho các công trình kiến trúc, kho tàng, đê điều,…(Tại Ấn Độ, ước tính hàng năm trị giá số cây cốc bị mối làm hại tới 280 triệu rupi).

– Cơ thể mối gồm 3 phần: đầu, ngực, bụng với rang giới rõ rệt, dính nhau bằng các tấm màng đệm, vỏ cơ thể có cấu tạo cutin rắn chắc nhưng rất mềm dẻo ở phần giữa các đốt và các phần phụ chuyển động.

– Mối thường sống thành những tập đoàn lớn. Một số xây tổ ở rất cao. Mối chúa và mối vua (nhỏ hơn mối chúa) sống ở trung tâm của tổ.

– Mối chúa trưởng thành có một cơ thể khổng lồ giống như khúc lòng lợn chiều dài 10cm và là một cỗ máy đẻ thực sự. Đôi khi, nó còn đẻ tới hơn 30 trứng trong 1 phút. Nó không thể cử động được và được các mối thợ, dài khoảng 4mm chăm sóc và nuôi dưỡng.

 – Mối chúa bắt đầu cuộc đời của mình như một con cái giống, với những chiếc cánh. Cùng với nhiều con cái khác và những con đực có cánh, nó bay ra khỏi tổ, nơi nó đã sinh ra. Đó là sự chia đàn. Nó hạ cánh ở một nơi nào đó, hai cánh bị mất đi và kết đôi với một con đực. Như vậy, chúng đã tạo ra được một tập đoàn mới. Sau lần cặp đôi và đẻ trứng đầu tiên, mối chúa chỉ đẻ 5 – 25 trứng, tùy theo loài. Sức sinh sản này tăng dần theo tuổi. Trong 1 tổ mối, có thể có nhiều mối chúa nên sức sinh sản của 1 đàn mối cực kỳ lớn. Một số loài có khả năng duy trì tuổi thọ của đàn tới gần 100 năm.

– Mối thợ thường nhỏ hơn các thành viên khác trong đàn nhưng số lượng lại đông hơn. Chúng có nhiệm vụ xây dựng và sửa chữa tổ, chuẩn bj thức ăn và nuôi dưỡng các thành viên khác trong đàn. Chúng coi sóc trứng, ấu trùng và nhộng.

– Mối lính lớn hơn nhiều và chúng có cái đầu rất to. Một số mối lính được trang bị bộ hàm giống như một cặp kéo, một số khác lại có một bộ hàm giống như mỏ. Mối lính có nhiệm vụ bảo vệ tổ mối. Kẻ thù chính của mối là kiến.

– Tổ mối được mối thợ làm từ đất trộn với nước bọt và phân. Tổ mối được bao bọc bởi 1 lớp tường thành bên ngoài rất cứng. Giữa bức tường thành này và tổ mối được bố trí những đường dẫn cho phép không khí có thể lưu thông được. Phần trung tâm của tổ được chia thành vô số các phòng. Một phòng lớn được dành cho mối chúa liên tục đẻ trứng. Những phòng khác dành để nuôi ấu trùng và nhộng mối. Ngoài ra còn có các nhà kho để đồ dự trữ và các phòng chứa chất thải. Hình thái của tổ mối cũng rất đa dạng: hình quả lê (Macrotermes annandalei), hình tròn (Odontotermes hainanensis), hình vòm, hình tháp, hình phỏng theo dạng hòm, dạng nhà,…

Ở Việt Nam có khoảng 100 loài mối, thuộc các chi Coptotermes, Cryptotermes, Neotermes, Clyptotermes, Hodotermes, Reticulitermes, Shedorhinotermes, Macrotermes, Odontotermes,…Hàng năm, mối gây hại lớn cho các công trình kiến trúc, đê đập, kho tàng và cây trồng. Vì vậy, việc phòng trừ mối cần được quan tâm nhằm giảm thiểu những thiệt hại do mối gây ra.

Ấu trùng mối mọt

– Trong khi mối trưởng thành sinh sản thường không chịu trách nhiệm về thiệt hại cấu trúc, nó là điều cần thiết các mối nhân bị tiêu diệt để loại bỏ một phá hoại toàn bộ. Mối theo các chu kỳ sống điển hình của một số loài côn trùng có một chu kỳ cuộc sống dần dần: họ bắt đầu như trứng, và sau đó nhập vào giai đoạn ấu trùng và sau đó người lao động và tiên nữ cho các giai đoạn sinh sản dành cho người lớn.

– Mối ấu trùng thường nở trong vòng một vài tuần. Họ là khoảng cùng kích thước như những quả trứng mà từ đó họ nở và ngay lập tức có xu hướng của mối lao động. Không giống như các côn trùng như bọ cánh cứng thảm, ấu trùng mối mọt không trực tiếp gây thiệt hại cho nhà cửa bị nhiễm khuẩn. Tuy nhiên, chúng bao gồm một phần lớn của một thuộc địa của mối mọt và yêu cầu cho ăn liên tục, nhân viên ăn mối trên gỗ để ăn ấu trùng của thuộc địa.

– Tương tự như các côn trùng khác còn trẻ, mối ấu trùng đi qua một loạt các molts, khi mà họ đổ ra da của họ, trước khi phát triển thành người lớn trưởng thành. Thông thường, ấu trùng mối thay lông năm lần trước khi trở thành người lớn. Từ giai đoạn ấu trùng, ấu trùng mối có thể phát triển thành thành viên của bất kỳ đẳng cấp của thuộc địa.

– Ấu trùng được chăm sóc bằng cách di chuyển chúng từ vị trí đến vị trí để tránh nhiệt độ không thể chấp nhận. Các thuộc địa tự được thiết kế để đảm bảo cung cấp thức ăn cho ấu trùng và di chuyển của ấu trùng là có thể.

Mối chúa sinh sản như thế nào?

– Các Nhà khoa học thuộc đại học North Carolina cùng ba trường đại học khác tại Nhật Bản lần đầu tiên chứng minh được rằng Mối chúa có thể sinh sản theo cả hai hình thức hữu tính và vô tính.

– Những con mối được sinh sản vô tính hếu hết đều sẽ trở thành kẻ nối nghiệp – gọi là “mối chúa thứ cấp” – sống trong tổ mối và giao phối với mối đực. Dòng mối con vô tính được sinh ra với số lượng lớn này không mang những nguy cơ bẩm sinh bởi mối chúa thứ cấp không có chứa gen nào giống với mối vua.

– Nghiên cứu cho thấy mối con được sinh ra theo cách cũ giữa mối chúa sơ cấp hay mối chúa thứ cấp với mối vua hầu hết đều là thợ hoặc lính ở cả hai giới.

– Tiến sĩ Ed Vargo, phó giáo sư ngành côn trùng học tại bang NC kiêm đồng tác giả của nghiên cứu, cho rằng loài mối Reticulitermes speratus sống dưới đất được nghiên cứu là côn trùng gây thiệt hại kinh tế lớn tại Nhật Bản, nó cùng một họ với các loài mối ở bắc Carolina.

– Tổ mối thường được thiết lập và duy trì bởi một mối vua và một mối chúa. Trong nghiên cứu, các nhà khoa học đã thu thập các con mối từ nhiều tổ khác nhau ở Nhật Bản. Trong số các tổ này, mối chúa sơ cấp không có mặt nhưng lại có rất nhiều mối chúa thứ cấp. Ngược lại, hầu hết mối vua đều có ở tổ. Theo Vargo, điều này cho thấy mối vua sống thọ hơn mối chúa sơ cấp, do đó cần thiết phải có những kẻ nối dõi mối chúa giống về mặt di truyền để cai trị tổ mối.

– Phân tích di truyền của tổ mối do Vargo thực hiện cho thấy mối chúa thứ cấp có gen giống với mối chúa sơ cấp nhưng không giống bộ gen của mối vua, điều này cho thấy có sự tồn tại của sinh sản vô tính. Cùng lúc đó, mối thợ và mối lính dù là đực hay cái đều mang gen của cả mối chúa và mối vua, nghĩa là chúng được sinh sản hữu tính.

– Vargo cho biết: “Việc sử dụng sinh sản như thế này rất khác thường ở côn trùng, và trước đây chưa hề được biết đến ở mối. Cách thức áp dụng cả sinh sản hữu tính và sinh sản vô tính nhằm giúp mối chúa sơ cấp tối đa hóa đầu ra, tạo điều kiện cho tổ mối phát triển lớn hơn và nhanh hơn trong khi vẫn duy trì được tính đa dạng di truyền, tránh được những nhược điểm của giao phối gần”.

– Vargo dự định tiếp tục nghiên cứu bằng cách tìm hiểu các loài mối khác có hai hệ thống giao phối. Ông thêm rằng việc tìm hiểu thêm về di truyền học đứng đằng sau sinh sản có thể mang lại các phương pháp ngăn cản sinh sản ở một số vị trí nhất định trong tổ mối – ví dụ như ở loài mối chúa có hai cách sinh sản – hoặc mang lại những biện pháp loại bỏ những chức năng gen của những cá thể đảm nhận các vị trí đó.


Mối dùng âm thanh để chọn thực đơn

– Mối sử dụng những rung động được tạo ra khi chúng nhai gỗ để quyết định xem nên ăn miếng to hay nhỏ. Lũ côn trùng này cũng lắng nghe các tín hiệu âm thanh để phát hiện sự có mặt của các loài mối khác ẩn trong mẩu gỗ đó.

– Dao động âm thanh còn giúp chúng kiểm soát sự phát triển của những con mối thợ còn non trở thành những cỗ máy sinh sản. Theo nhóm nghiên cứu Australia, phát hiện này có thể được sử dụng để bảo vệ nhà cửa, các công trình xây dựng khỏi sự tàn phá của mối mà không cần đến thuốc trừ sâu.

– Mối được mệnh danh là kẻ phàm ăn. Nhưng sự thực không phải như vậy, Theodore Evans thuộc Tổ chức côn trùng học CSIRO ở Canberra, Australia, cho biết. Các loài có chung thói quen này thường chỉ ăn những loại gỗ có kích cỡ nhất định, với một số loài ăn cành cây, số khác ăn cây đổ, có lẽ là để tránh cạnh tranh.

– Nhưng người ta không rõ làm thế nào lũ côn trùng mù này có thể quyết định nhanh chóng kích cỡ của mẩu gỗ. Nghiên cứu mới đây cho thấy chúng sử dụng các bộ phận cảm nhận rung động ở đế ăng ten và trên đôi chân.

“Chúng ghi nhận tần số dội lại của dao động tạo ra khi nhai gỗ”, Evans nói. “Nhưng tôi cho rằng chúng cũng dùng thông tin từ bộ hàm để biết độ cứng của gỗ, thành phần hóa học của nó để xác định loài sống trong cùng nơi cư trú này. Có lẽ tất cả những điều đó hợp lại sẽ cho biết miếng gỗ to bao nhiêu”.

– Trong nghiên cứu trên loài mối gỗ khô Cryptotermes domesticus, nhóm của Evans đã cho lũ mối thợ tiếp xúc với những mẩu gỗ có độ dài khác nhau, và ghi nhận tần số dao dộng mà chúng phát ra khi bò lên và cắn vào gỗ. Kết quả là lũ mối thợ thích cắn những mẩu gỗ ngắn nhất, khoảng 20 milimét.

– Nhưng khi phát to tần số dao động của các mẩu gỗ 20 milimét, nhóm nghiên cứu đã khiến lũ mối cắn những mẩu gỗ dài hơn, và từ bỏ những mẩu gỗ ngắn ưa thích.

– Evans cũng nhận thấy âm thanh có tác động lên sự phát triển sinh dục của mối. Khi phát ra những dao động được ghi lại, số mối thợ lớn đến giai đoạn thành thục giảm đi một nửa. Đây là lần đầu tiên, người ta tìm thấy mối liên quan giữa các tín hiệu dao động với sự phát triển sinh sản ở côn trùng.

“Giờ đây tôi vui mừng nhận thấy chúng ta có thể thực sự đuổi mối ra khỏi nhà bằng cách phát ra một tín hiệu phù hợp”, Evans nói. Tín hiệu đó có thể nằm ở ngưỡng nghe thấy đối với mối, nhưng vô cảm đối với con người.

Mối – sinh vật mau lẹ nhất thế giới

– Chớp mắt và bạn sẽ trượt mất cảnh tượng này: một con mối tầm thường Termes panamensis táp bộ hàm của nó với tốc độ vượt qua mọi cử động vận hành bằng năng lượng cơ trên trái đất.

– Khi quay phim bộ hàm của mối ở mức 40.000 hình/giây, Marc Seid và Jeremy Niven ở Viện nghiên cứu nhiệt đới Smithsonian ở Panama đã cho thấy chúng đạt tốc độ 70,4 mét mỗi giây – dẫu trên một khoảng cách chỉ là 1,76 milimét.

– Khi bị kẻ xâm lăng đe dọa, mối khép hai hàm với nhau bằng cách sử dụng 4 bó cơ lớn đến mức chúng lấp đầy một nửa khoảng không trong đầu con vật. Lực phát ra cực mạnh phả vào mặt kẻ xâm lược, giúp mối bảo vệ được tổ của mình trong không gian chật hẹp của cái hang.

Công ty An Bình

Có 1,348 lượt xem

------------------------------------------------------------------------------------------------------------

HÃY LIÊN HỆ VỚI CHÚNG TÔI ĐỂ ĐƯỢC TƯ VẤN
CÔNG TY DIỆT CÔN TRÙNG AN BÌNH

Địa chỉ: Lầu 6, số 41-43 Trần Cao Vân Phường 6, Quận 3, Tp. Hồ Chí Minh.

-------------- LIÊN HỆ DỊCH VỤ: 090.89.89.584/ 08.6683.1808
Gửi yêu cầu dịch vụ qua Email : congtyanbinh@gmail.com
Hệ thống thông tin website : http://dietmoianbinh.net